Ecologisch strandbeheer
De Lenteprikkel
(manuele opruimactie op het strand)
Sensibiliseringsactie 'Buik vol van Strandafval' (tentoonstelling)
Communicatiecampagne 'Ons strand is geen asbak'
Andere strandopruimacties
Enquête bij de strandbezoeker
(wat vindt de strandbezoeker van het strand)
Flessenpost: educatief spel
Brochure over Afval
Ballonnen, laat ze niet vliegen
Proefproject ecologisch strandbeheer te Koksijde
Wierenverdwijntruc te Koksijde
Vorming rond ecologisch strandbeheer te Knokke-Heist
In 2004 startte het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer in samenwerking met de kustgemeenten een gezamelijke lenteschoonmaak op het strand, de Lenteprikkel.
Hiermee wilden we de strandbezoeker sensibiliseren dat door het manueel reinigen enkel het échte afval wordt opgeruimd en dat de wieren, schelpen en andere natuurlijke aanspoelsels blijven liggen. Die zorgen immers voor een natuurlijker strand en werken duinvorming in de hand.
Vanaf 2009 gaat de Lenteprikkel echter niet meer gezamenlijk op 1 datum door, maar plannen de kustgemeenten/verenigingen/scholen dit zelf in hun activiteiten. Een overzicht van de verschillende opruimactiviteiten per jaar vind je onder de links hierboven.
Alles over het doel van manuele schoonmaakacties op het strand, duinvorming en strandafval alsook de resultaten van alle Lenteprikkels en strandopruimacties vind je terug op de pagina hieronder.
Het strand moet proper
Het hele jaar door vinden bezoekers met verschillende interesses de weg naar het strand. De kustgemeenten zien die mensen graag komen, en proberen te zorgen voor een proper strand. Maar proper en proper is twee. Voor sommigen betekent "proper" een strand zonder plastic, blikjes, vaten, piepschuim, karton en ander afval dat door de mens achtergelaten wordt.
Anderen verstaan onder "proper" een strand met niets dan zand. Dus waar helemaal alles weggenomen wordt, ook zeewier, schelpjes, krabbenschilden of ander materiaal dat door de zee wordt afgezet in de vloedlijn.
Natuurlijke vloedlijn
En net die vloedlijn is heel boeiend en bovendien nuttig. Je vindt er bijvoorbeeld leuk knutselmateriaal. Vogels, krabben en andere kleine beestjes vinden er een rijkelijk gedekte tafel. En een natuurlijke vloedlijn is ook belangrijk voor een natuurlijke duinvorming en de kustverdediging. Planten zoals zeeraket, stekend loogkruid en zeepostelein kunnen kiemen in de ondergestoven vloedlijn. Het zijn zogenaamde pioniersplanten voor duinvorming. Ze zijn de eersten om het zand vast te houden, en zo erosie van het strand te verminderen.
Het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer wil deze natuurlijke vloedlijn aan onze kust in de kijker plaatsen en samen met de gemeenten kijken waar ecologisch strandbeheer, hiermee bedoelen we handmatige reiniging, haalbaar is. En dat werpt vruchten af.
Hieronder enkele voorbeelden:
Sensibiliseringsactie 'Buik vol van Strandafval'
Communicatiecampagne 'Ons strand is geen asbak'
De Lenteprikkel (manuele opruimactie op het strand)
Enquête bij de strandbezoeker (wat vindt de strandbezoeker van het strand)
Flessenpost: educatief spel
Brochure over Afval
Ballonnen, laat ze niet vliegen
Proefproject ecologisch strandbeheer te Koksijde
Wierenverdwijntruc te Koksijde
Vorming rond ecologisch strandbeheer te Knokke-Heist
Onnatuurlijk afval
MARELITT Piloot Project
Meer informatie over het MARELITT Pilot Project
Afval: hinderlijke bijvangst? Of schat? Breng jouw zeeschat naar het museum!
Wat voor de ene afval is, kan voor de andere een schat zijn. Daarom roept het NAVIGO-museum op om zoveel mogelijk zeevondsten te verzamelen in het museum. Deze zullen deel uitmaken van de tijdelijke tentoonstelling ‘Zeeschatten’. Meer info of info@navigomuseum.be
| Wat vind je zoal terug wat niet thuishoort in zee of op het strand? |
Waar komt dit afval vandaan? |
 |
Een massa van plastiek en ander afval dat net onder de oppervlakte van de Stille Oceaan zweeft is 'al twee keer zo groot als de VS' en zal in de komende tien jaar nog verdubbelen.
Lees meer (artikel De Morgen, 6 februari 2008) |
Klik op de foto voor groter formaat.
(fotografen David Littschwager en Susan Middleton)
Deze albatros is bezweken met 272 stukken plastiekafval in zijn maag.
Klik op de volgende link voor het filmpje over het ledigen van de maag van een albatros : http://www.youtube.com/watch?v=FinDNPopXQY
Sensibiliseringsactie 'Buik vol van Strandafval': tijdelijke tentoonstelling en workshops
De tijdelijke tentoonstelling en workshops ‘Buik vol van strandafval’ waren in 2011 voorzien in alle gemeenten aan de Belgische kust. Voor 2012 wordt een binnententoonstelling voorzien (planning hieronder).
Flessen, netten, lampen, schoenen, piepschuim, jerrycans, blikjes, drankkartons, autobanden… je kan het zo gek niet bedenken. Op het strand vind je allerhande afval, niet-natuurlijke rommel, afkomstig van de mens. Afval op het strand en in zee is een zwaar onderschat probleem en gaat verder dan vele mensen denken…tot in de contreien van de Stille Oceaan én in onze maag!
Daarom lanceerden de kustgemeenten en het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer in het voorjaar 2011 een ludieke tentoonstelling die strandafval onder de loep neemt. De tentoonstelling, onder de vorm van strandcabines, laat bezoekers een kijkje nemen in de buik van het probleem en ironisch genoeg zo ook in hun eigen buik. Je kon er een kijkje nemen in deze kleurrijke cabines en leren wat strandafval allemaal teweeg brengt, en hoe je het kunt voorkomen.
Er werden eveneens workshops gekoppeld aan deze tentoonstellingen, die meestal naar scholen gericht waren. De deelnemers maakten kennis met Piet de peuk, Paula plastiekzak, Zoë het zeewier, Kamiel de kwal, Tom de toerist, Strinos de strandreinigingsmachine en vele andere figuren die op het strand te vinden zijn. Zij namen de deelnemers mee op sleeptouw en vertelden hun verhaal, waar strandafval de hoofdrol speelt. Men konn in de workshops ook de ‘Slimste strandjutter op het strand-quiz’ bijwonen. Een heuse land-art installatie was de kers op de taart bij deze workshops.
Beide initiatieven vinden plaats in het kader van het Europese Interreg IVA project ‘120 Kilometer Kustkwaliteit’, dat een duurzaam beheer van het strand wil promoten.
Jaarlijks reist een binnntentoonstelling rond in de verschillende kustgemeenten.erd een binnententoonstelling voorzien. Info over data en locaties: info@kustbeheer.be
Draaiboek workshops 'Buik vol van Strandafval'.
Rollenspel 'Buik vol van Strandafval'.
Sfeerbeelden van een workshop in het bezoekerscentrum De Nachtegaal te De Panne (youtube, Luc Gallopin MedeMerkers)
Foto: Emily Batallie (workshop strandafval door Green NV) |
Foto: Cayman |
Startmoment sensibiliseringscampagne 'Ons strand is geen asbak'
In het kader van het
Euregioproject ‘120 Kilometer Kustkwaliteit- Interreg IV A is het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer verantwoordelijk voor het opzetten van een communicatie- en sensibiliseringscampagne voor het luik ecologisch en alternatief strandbeheer, waar strandafval een van de subthema’s is.
In 2009 lanceerden we de campagne ‘Ballonnen, laat ze niet vliegen!’, dit jaar wil het Coördinatiepunt de aandacht vestigen op sigarettenpeuken op het strand. Achtergelaten sigarettenpeuken zijn vuil, maken het strand onaantrekkelijk én zijn schadelijk voor het ecosysteem. Wist je dat het 3 jaar duurt vooraleer een sigarettenpeuk volledig afgebroken is door het milieu? Bovendien zijn de filters heel giftig. Vele dieren verwarren de filters ook met voedsel en eten ze op. De filters hopen zich op in hun maag en verteren niet, zodat het dier een verzadigd gevoel krijgt. Ironisch genoeg zal het dier uiteindelijk sterven van de honger!
De bedoeling is de mensen bewust te maken van de overlast die achtergelaten sigarettenpeuken veroorzaken en hen attent te maken op het schadelijke effect op het milieu. De actie zelf wou ludiek zijn, en mensen op een humoristische manier wijzen op de problematiek. Resultaat haalt men immers dikwijls meer met humor dan met het vermanende vingertje.
De idee was om een peukenman te laten opduiken tijdens het zomerseizoen in de maand juli 2010 in de kustgemeenten die participeren in het project 120KK, namelijk Blankenberge, Knokke-Heist en Middelkerke. Deze peukenman trekt de aandacht van de strand-en dijkgebruikers. Hij kaartte het probleem van de sigarettenpeuken op een ludieke manier aan, en deelde daarbij gratis asbakjes uit.
Daarnaast, om de sensibiliseringsactie bekend te maken in de verschillende kustgemeenten, verspreidden we ook affiches en postkaarten met het campagnebeeld en een tekst met uitleg waarom peuken niet thuishoren op het strand.
De actie ging van start met een persmoment op woensdag 7 juli om 11 uur in de vernieuwde strandreddingsdienst van de Stad Blankenberge, die ook participeert in het project ‘120KK’. Welkomstwoordje en toelichting werd verzorgd door gedeputeerde Guido Decorte en de bevoegde schepen Ivan De Clerck uit Blankenberge.
De affiche
De postkaart
Afvalactie in Nieuwpoort zomer 2010
Afvalactie in Knokke-Heist zomer 2010
Manuele strandopruimactie "Lenteprikkel"
Tussen 2004 en 2008 werd jaarlijks in de lente een manuele strandopruimactie georganiseerd (Lenteprikkel) op de stranden van alle kustgemeenten. Vanaf 2009 plannen de kustgemeenten/verenigingen/scholen dit zelf in hun activiteiten.
Handleiding manuele strandopruimactie.
Wat vindt de strandbezoeker nu van de vloedlijn?
Om dit te weten te komen werd door het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer in 2004 een enquête afgenomen bij 184 strandbezoekers, zowel tijdens als buiten het toeristisch seizoen.
>
Klik hier voor de resultaten van deze enquête
Flessenpost: educatief spel 
Speciaal voor de derde editie van de Lenteprikkel (manuele strandopruimactie op de stranden van de kustgemeenten) werd in opdracht van het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer en uitgewerkt door Horizon Educatief, het educatief spel 'Flessenpost' ontworpen. Dit spel leert de deelnemer, aan de hand van opdrachten, wat duinvorming is en welke natuurlijke aanspoelsels men zoal vindt op het strand. Flessenpost is beschikbaar bij de milieudiensten van de kustgemeenten en kan ook gedownload worden.
> brochure en opdrachtkaarten
Brochure over Afval
In 2002 werd de brochure 'Over afval en afval. Tips voor een beter strandbeheer' voorgesteld. Deze brochure kan ook opgevraagd worden bij Sylvia Theunynck, T 059 34 21 47 .
Ballonnen
Ballonnen, een plezier voor iedereen? Bij elke grote manifestatie komt er wel een ballon aan te pas. Grappig hoe z’n een dun plastiekje al dan niet gevuld met helium kinderen zoveel plezier kan doen. Ballonnen, altijd leuk om te zien maar ze hebben ook een zwart kantje.
Ballonnen gaan vaak bij feestelijkheden massaal de lucht in en waaien het milieu in. Uiteindelijk versnipperen ze en vallen ze terug op aarde of in zee. En in zee gebeurt het al te vaak dat vissen, dolfijnen, schildpadden en zeevogels de rubberresten zien voor voedsel en dat ze verstrikt raken in de touwtjes.
Met de campagne: ‘Ballonnen, laat ze niet vliegen!’ ging het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer de aandacht vestigen op de afvalproblematiek afkomstig van ballonnen en op zoek gaan naar leuke alternatieven voor een ballonwedstrijd. Alle voorstellen werden gescoord op originaliteit, haalbaarheid en milieuvriendelijkheid. De leerlingen van het 5de leerjaar van de Basisschool Heilige Familie uit Tielt verzon de inventiefste oplossing en won een leuke activiteit aan zee.
Het winnende idee: Een zonnebloemwedstrijd. Elke deelnemer krijgt een zonnebloempit. Die wordt geplant. Bij elke zonnebloem wordt een kaartje geprikt met de gegevens van de deelnemers. Wie de hoogste zonnebloem heeft na het afsluiten van de wedstrijd is gewonnen.
Krantenartikel over de negatieve invloed van ballonnen tijdens feestelijkheden: http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=S42AINV1
Zoveel ballonnen terug te vinden op het strand dat
men er een "explositie" van kan maken
(Klik op de foto).
Proefproject ecologisch strandbeheer - gemeente Koksijde
De gemeente Koksijde is een ware voorloper als het aankomt op ecologisch strandbeheer. Als dank voor hun inzet schonk het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer in augustus 2005 vier informatiepanelen aan Koksijde. De panelen informeren de strandbezoeker over de aanspoelsels op twee natuurlijke strandzones in Koksijde en het nut van handmatig reinigen.
> Proefproject ecologisch strandbeheer Koksijde (2004)
Ook andere kustgemeenten volgen het voorbeeld van Koksijde. Zo reinigde De Haan sinds de zomer van 2006 alle onbewaakte zones enkel nog manueel. Het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer schonk ook aan De Haan 2 informatieve panelen. Inhuldiging ecologische strandpanelen De Haan (Wenduine).
De infopanelen staan op volgende locaties :
1) Wenduine: aan het begin van de duinenstrook tussen Wenduine en Blankenberge, ter hoogte van de eerste golfbreker.
2) Wenduine: ter hoogte van de derde golfbreker aansluitende op de vernieuwde strandovergang tussen de Neptunuslaan en Meerminpad.
3) Wenduine: ter hoogte van de laatste golfbreker voor de haven van Blankenberge ter hoogte van de Oude Blankenbergsesteenweg.
4) Koksijde Schipgatduinen: strand Koksijde bad ter hoogte van het Elisabethplein.
5) Koksijde Schipgatduinen: strand ter hoogte van de Geraniumlaan (Ijslandplein).
6) Koksijde Zeebermduinen: strand ter hoogte van de Oosthelling.
7) Koksijde Zeebermduinen: strand ter hoogte van surfclub Windekind.
8) Oosteroever Oostende, aan het begin van de wandeldijk.
Voor meer informatie kunt u steeds terecht bij het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer, bij Hannelore Maelfait; Wandelaarkaai 7 in 8400 Oostende op het telefoonnummer 059-34 01 50 . Meer info op www.lenteprikkel.be. 
Wierenverdwijntruc te Koksijde
Op het strand spoelen geregeld massaal dode wieren aan. Moeten die verwijderd worden? Of mogen die gewoon blijven liggen?
De gemeente Koksijde deed de proef op de som. Het resultaat van een proefproject met dode wieren op het strand.
Vorming rond ecologisch strandbeheer voor technische diensten
Op 24 mei 2007 organiseerde het Gemeentebestuur Knokke-Heist een opleiding over en rond het strand voor het strandpersoneel. De bedoeling hiervan was om de strandwerkers meer informatie te verstrekken over de omgeving waarin ze werken. Het strand is meer dan enkel zand.
Het Coördinatiepunt Duurzaam Kustbeheer werkte hieraan mee samen met het steunpunt NME kust. In de voormiddag was er een mini strandopruimactie voorzien met aandacht voor het leven op het strand en een aanspoelsel-memory-spel. In de namiddag bekeek men het leven in zee: kruien olv Omer Rappé en bezoek aan het strandreservaat met een gids.
De reacties achteraf waren heel positief. De technische dienst begint meer en meer met andere ogen naar het strand, de Baai van Heist en het "afval" te kijken. Zelfs na 24 jaar elke dag op het strand te werken, kun je toch nog verbaasd staan van alle schatten die te vinden zijn op het strand…
Meer informatie hierover bij hannelore.maelfait@kustbeheer.be.
