Algemene principes  

Algemene principes van geïntegreered beheer van kustgebieden (GBKG)

Uit de voorbeelden van projecten geanalyseerd in het demonstratieprogramma  heeft de Europese Commissie een aantal algemene beginselen afgeleid voor geïntegreerd beheer van kustgebieden (GBKG):

1. Er moet uitgegaan worden van een breed perspectief. Er moet met andere woorden rekening gehouden worden met het volledig complex van systemen die een significante invloed hebben op de dynamiek van de kustgebieden. Dit betekent uiteraard dat zowel de terrestrische als mariene systemen bestudeerd worden.
2. GBKG moet gebaseerd zijn op inzicht in de specifieke situatie in een betrokken gebied: voor een adequaat beheer van het kustgebied moet gezorgd worden voor inzicht in de specifieke kenmerken van het desbetreffende gebied en een inschatting van de krachten en impulsen die de dynamiek ter plaatse beïnvloeden, met inbegrip van die die van buiten de plaatselijke omgeving komen. Voorstellen tot specifieke oplossingen voor problemen in het kustgebied moeten aan de locatie aangepast worden. Zelfs de keuze van de aanpak voor de lancering of voortzetting van een GBKG-initiatief moet door de context bepaald worden.
3. Er moet rekening gehouden worden met natuurlijke processen: voor een succesvol beheer van het kustgebied moet uitgegaan worden van inzicht in de natuurlijke processen en de dynamiek van de kustsystemen.
4. Er moet voor gezorgd worden dat beslissingen alle opties voor de toekomst intact houden: bij het beheer van de kustgebieden moet beseft worden dat de toekomst onzeker is en bijgevolg moet het beheer flexibel zijn. Tevens moeten maatregelen genomen worden in overeenstemming met het “voorzorgbeginsel”, dat stelt dat niet met regelgeving moet worden gewacht tot er zekerheid is, maar dat vooraf opgetreden moet worden om mogelijke schade te voorkomen.
5. A.h.v. participatie kan getracht worden  tot consensus te komen: alle belanghebbenden moeten bij het planningsproces betrokken worden. Wie, hoe en wanneer zal kunnen verschillen naargelang de doelgroep. Vroege betrokkenheid kan tot vertrouwen en inzet leiden. Het creëren van inzicht in grote problemen kan onderhandelingen tussen verschillende belanghebbenden vergemakkelijken.
6. Er moet steun en betrokkenheid zijn van alle relevante bestuursinstanties
7. Een combinatie van instrumenten gebruiken: het beheer van kustgebieden kan alleen een succes worden wanneer meerdere instrumenten gebruikt wordt, zoals een combinatie van rechtsregels, economische instrumenten, convenanten, informatieverstrekking, technologische oplossingen, onderzoek en educatie. Wat in een specifiek gebied de juiste combinatie is, wordt bepaald door de heersende problemen en de institutionele en culturele context.

Ruimtelijk planning zal eveneens een zeer belangrijke rol spelen bij GBKG. Er is echter niet enkel behoefte aan planning op land, maar ook planning op zee zal in de toekomst een heel belangrijk thema vormen.
Het is zeer moeilijk, zo niet onmogelijk, een universele methode voor GBKG voor te stellen. Hieronder worden wel een aantal basisprincipes gegeven die een goede vertrekbasis zijn voor GBKG (“good practice”).

• GBKG moet berusten op zowel participatie als op wettelijke elementen
  Het is belangrijk dat een consensus bereikt wordt over GBKG, maar het sluiten van compromissen mag er niet toe leiden dat geen duurzame oplossingen gevonden worden en het zoeken naar compromissen of compensatie mag het proces niet eindeloos vertragen. Wettelijk vastgelegde  planning kan het planningsproces vooruit helpen, zeker als het gaat over visies of strategieën voor grotere gebieden.
  Anderzijds moeten statutair bevoegde instanties open staan voor vrijwillige samenwerking. Dit zal helpen om vertrouwen te creëren en consensus te bereiken.
• Een pro-actieve houding van het nationale en regionale beleid is belangrijk
  Integratie impliceert het samenbrengen van diverse belangen. Dit vereist leiderschap en een pro-actieve houding van het beleid.
• Een geïntegreerde werkwijze is niet overal noodzakelijk en moet selectief toegepast worden
  Sommige gebieden of thema’s kunnen gepland worden in conventionele structuurplannen of sectorale plannen. Andere vereisen een geïntegreerde benadering, bijvoorbeeld als het meerdere sectoren betreft. De aandacht moet uitgaan naar gebieden en thema’s waar geïntegreerde planning de meeste potenties heeft om problemen op te lossen.
• Het GBKG-proces begint met het identificeren van problemen in de kustzone
  GBKG betekent eigenlijk dat er gezamenlijk naar oplossingen gezocht zal worden en dat bruggen gebouwd moeten worden tussen disciplines. Een voorwaarde is dat de verschillende betrokkenen open staan voor de problemen en wensen van de anderen.
• GBKG vereist een goed inzicht in de werking van het kustsysteem en een efficiënte verspreiding van de kennis. De kustproblematiek vraagt inzet van onze beste kennis en instrumenten
  Voor succesvol GBKG moet er voldoende kennis zijn over de kust, zowel de land- als de zeezijde, en in de veranderingen waaraan de kust onderhevig is. Belangrijk is ook dat de wetenschappers die de informatie verzamelen, en de beheerders (of managers) elkaar begrijpen. Kennis van of informatie over de kust is niet voldoende, het is het goede gebruik ervan dat centraal staat.